Nie dla „Nero Champagne”! Szampan może być tylko biały lub różowy | Co do zasady

Nie istnieje domniemanie legalności, jeżeli można wykazać, że dany znak towarowy może w nieuzasadniony sposób wykorzystywać renomę chronionej nazwy pochodzenia, nawet jeżeli obejmuje on wyłącznie produkty zgodne ze specyfikacją tej chronionej nazwy pochodzenia lub usługi z nią związane.

Wyrok Sądu z 25 czerwca 2025 r. w sprawie T-239/23

Marka NERO CHAMPAGNE miała wnieść odrobinę czerni do złotego świata Champagne – i to dosłownie. Włoski styl życia, ekskluzywne hotele, limitowane edycje trunków… wszystko skrojone pod luksusową opowieść. Tyle że jedna rzecz od początku się nie zgadzała: szampan nie może być czarny.

I nie chodzi tu o opinię sommeliera, lecz o prawo Unii Europejskiej.

Po siedmiu latach przed Europejskim Urzędem ds. Własności Intelektualnej (EUIPO) zakończyło się kolejne postępowanie obrazujące wrażliwą relację między ochroną nazw pochodzenia a ochroną znaków towarowych.

13 lutego 2026 r. Czwarta Izba Odwoławcza EUIPO wydała decyzję (w sprawie R 531/2022‑4), w której w całości odmówiła rejestracji znaku NERO CHAMPAGNE, choć miał on służyć do oznaczania towarów i usług zgodnych ze specyfikacją chronionej nazwy pochodzenia (CHNP) „Champagne”.

Zgłoszenie znaku i jego tło

W lutym 2019 r. zgłoszono do EUIPO słowny znak towarowy NERO CHAMPAGNE dla następujących towarów i usług:

Zgłaszającym była włoska spółka prowadząca działalność w branży hotelarskiej, eventowej i lifestyle’owej. Spółka zarządza siecią luksusowych hoteli „NERO Lifestyle Hotel Collection”, a w ramach „NERO Lifestyle Club” oferuje limitowaną kolekcję szampanów tworzonych przez niszowych francuskich producentów. Pod marką NERO CHAMPAGNE oferowała także własny szampan, np. podczas wydarzeń organizowanych w ramach sieci NERO Lifestyle.

Sprzeciw i przebieg postępowania

Zgłoszenie zostało zakwestionowane przez organizacje zrzeszające producentów produktów oznaczanych chronionymi nazwami pochodzenia, tj. Comité Interprofessionnel du Vin de Champagne (CIVC) oraz Institut National de l’Origine et de la Qualité (INAO). W toku postępowania wsparły je także oriGIn (Organization for an International Geographical Indications Network), Republika Francuska i Republika Włoska.

Złożony w 2019 r. w EUIPO sprzeciw wobec rejestracji znaku towarowego NERO CHAMPAGNE dla wszystkich towarów i usług objętych zgłoszeniem oparto na chronionej nazwie pochodzenia nr PDO-FR-A1359 dla nazwy „Champagne” zarejestrowanej w Unii Europejskiej dla wina 18 września 1973 r.

Podstawą sprzeciwu były przepisy, z których wynika m.in., że:

• unijny znak towarowy w UE nie może zostać zarejestrowany, jeśli wcześniej ktoś złożył wniosek o ochronę nazwy pochodzenia lub oznaczenia geograficznego (np. nazwy produktu z konkretnego regionu), zgodnie z prawem unijnym albo krajowym[1],
• chroniona nazwa pochodzenia i chronione oznaczenie geograficzne – także w przypadku wina – są chronione przed nadużyciami, co oznacza, że nie wolno podawać fałszywych lub wprowadzających w błąd informacji o miejscu wytworzenia, pochodzenia, charakterze lub zasadniczych cechach produktu na etykiecie, opakowaniu czy w reklamie[2].

W 2022 r. Wydział Sprzeciwów częściowo uwzględnił sprzeciw. W 2023 r. Izba Odwoławcza częściowo odwróciła tę decyzję, odmawiając rejestracji tego znaku w odniesieniu do reklamy; zarządzania przedsiębiorstwem; administrowania przedsiębiorstwem; funkcji biurowych w klasie 35 – ale nadal zezwalała na rejestrację znaku m.in. dla win w klasie 33 i usług w klasie 41.

Organizacje wniosły skargę do Sądu UE.

Wyrok Sądu UE

Przedmiotem sporu przed Sądem UE były wszystkie towary i usługi z klas 33 i 41, a także sprzedaż, sprzedaż detaliczna i hurtowa, sprzedaż internetowa i sprzedaż w sklepach wina opatrzonego CHNP ‘Champagne’ z klasy 35.

25 czerwca 2025 r. Sąd UE uchylił decyzję Izby Odwoławczej EUIPO i uwzględnił sprzeciw wobec rejestracji słownego znaku „NERO CHAMPAGNE” w całości.

Sąd przede wszystkim uznał, że EUIPO nie przeprowadziło wymaganej analizy zagadnienia, a ponadto błędnie uznało, że skoro zgłoszenie dotyczy wyłącznie win zgodnych z chronioną nazwą pochodzenia „Champagne” oraz usług z nimi związanych, to nie można mówić o naruszeniu ochrony CHNP.

Renoma CHAMPAGNE

Sąd UE podkreślił wyjątkową renomę oznaczenia „Champagne” i szeroki zakres ochrony CHNP.

Błędne było założenie EUIPO, że użycie chronionej nazwy pochodzenia w znaku jest zawsze dopuszczalne, jeśli towary są zgodne ze specyfikacją (czyli są winami musującymi). Sąd uznał, że EUIPO popełniło błąd co do prawa, traktując stosowanie opisu produktu zgodnego z CHNP jako ogólne zabezpieczenie przed wykorzystaniem renomy i nie przeanalizowało, czy zastosowanie słowa „NERO” przed „CHAMPAGNE” może powodować czerpanie nienależnej korzyści z tej renomy. Nie ma bowiem bezwzględnego domniemania, że wykorzystywanie renomy chronionej nazwy pochodzenia lub chronionego oznaczenia geograficznego jest po prostu wykluczone, ponieważ znak towarowy ogranicza się do produktów zgodnych z odpowiednimi specyfikacjami lub do powiązanych usług.

Ryzyko wprowadzenia konsumentów w błąd

Sąd zwrócił uwagę na wprowadzający w błąd charakter elementu „nero” (po włosku: czarny) w znaku towarowym.

Zgodnie ze specyfikacją chronionej nazwy pochodzenia PDO-FR-A1359 jako „Champagne” mogą być oznaczone wyłącznie wina białe lub różowe. Tymczasem połączenie wyrazów NERO i CHAMPAGNE:

• może sugerować nieistniejącą odmianę typu „czarny szampan”

• może błędnie wskazywać na winogrona typu pinot noir (lub inne odmiany z członem nero)
• może wywołać mylne wrażenie co do cech produktu, których Champagne posiadać nie może – bo szampan może być tylko biały albo różowy.

W efekcie znak zawiera wprowadzające w błąd oznaczenie w rozumieniu art. 103 ust. 2 lit. c rozporządzenia 1308/2013.

Skutek wyroku i decyzja EUIPO

W wyroku Sąd nakazał EUIPO zmianę decyzji. EUIPO zgodnie z wyrokiem i bez dalszego rozpatrywania odwołania wydało decyzję odmawiającą rejestracji znaku NERO CHAMPAGNE dla towarów w klasie 33 oraz usług w klasach 35 i 41.

Tym samym „czarny szampan” pozostał w sferze fantazji marketingowej.

Dlaczego to orzeczenie jest ważne?

Wyrok stanowi istotne wzmocnienie ochrony oznaczeń geograficznych w UE. Orzeczenie to wyraźny sygnał dla całej branży:

• Chroniona nazwa pochodzenia to nie dekoracja, lecz potężne narzędzie regulacyjne.
• Renoma oznaczenia Champagne jest wyjątkowo silna.
• Nawet jeśli produkt spełnia wymogi, używanie chronionej nazwy pochodzenia zgodnie ze specyfikacją nie oznacza, że można z niej czerpać nienależną korzyść.

Producenci szampanów powinni więc zachować ostrożność i unikać używania odniesień do koloru, który mógłby spowodować fałszywe lub wprowadzające w błąd wskazanie charakteru wina (w przypadku chronionej nazwy pochodzenia „Champagne” może to być wyłącznie wino białe lub różowe).

EUIPO powinno natomiast prowadzić bardziej drobiazgowe analizy zgłoszeń znaków towarowych nawiązujących do chronionych nazw pochodzenia. Znaki towarowe zawierające chronioną nazwę pochodzenia nie mogą być automatycznie zatwierdzane, nawet jeśli ograniczają się do produktów zgodnych z przepisami i dlatego konieczna jest indywidualna ocena każdego przypadku w celu ustalenia, czy znak towarowy wykorzystuje renomę lub charakterystyczną cechę CHNP. Jeżeli odpowiedź na to pytanie jest pozytywna, to taki znak towarowy nie powinien zostać zarejestrowany, a gdyby tak się stało – powinien ulec unieważnieniu.

Marzena Białasik-Kendzior, praktyka własności intelektualnej kancelarii Wardyński i Wspólnicy